Monografia autorstwa Wojciecha Narucia pt. „Wpływ kryzysów gospodarczych na rynki kapitałowe” to kompleksowe opracowanie prezentujące zarówno teoretyczne podstawy funkcjonowania rynków kapitałowych w warunkach zawirowań gospodarczych, jak i historyczny przegląd najważniejszych epizodów kryzysowych XX i XXI wieku. Publikacja ukazuje mechanizmy powstawania i transmisji kryzysów, ich wpływ na zmienność, płynność oraz wyceny na rynkach finansowych, a także zróżnicowane reakcje sektorów gospodarki na silne szoki makroekonomiczne. Uzupełnieniem całości jest autorskie studium przypadku dotyczące polskiego rynku akcji, ze szczególnym uwzględnieniem Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 2007–2024, w którym przeprowadzono analizę wybranych wskaźników płynności i kosztów transakcyjnych w okresach kryzysowych. Monografia adresowana jest do badaczy, studentów, praktyków rynku kapitałowego oraz wszystkich zainteresowanych zrozumieniem współczesnych procesów destabilizacji i odbudowy rynków finansowych w epoce globalnej niepewności.

 

Spis treści

Wprowadzenie – 9

ROZDZIAŁ I – Teoretyczne i praktyczne podstawy kryzysu gospodarczego – 13
1.1. Etymologia i cechy kryzysu – 13
1.2. Kryzys gospodarczy: definicja, cechy, zasięg, klasyfikacja – 16
1.3. Mechanizmy transmisji kryzysu gospodarczego – 21
1.4. Skutki kryzysów gospodarczych – 37
1.5. Reakcja inwestorów i zmienność rynkowa w czasie kryzysów – 39

ROZDZIAŁ II – Przegląd najważniejszych kryzysów gospodarczych w ostatnim stuleciu – 43
2.1. Wpływ kryzysów na gospodarkę światową – 43
2.2. Kryzys gospodarczy po I wojnie światowej (1918–1923) – 45
2.3. Hiperinflacja w Republice Weimarskiej (1918–1924) – 47
2.4. Wielki kryzys gospodarczy (1929–1933) – 49
2.5. Kryzys gospodarczy w czasie II wojny światowej (1939–1945) – 50
2.6. Pierwszy kryzys naftowy (1973–1976) – 51
2.7. Drugi kryzys naftowy (1979–1981) – 53
2.8. Kryzys zadłużeniowy w Ameryce Łacińskiej (1982–1994) – 55
2.9. Kryzysy państw transformacji systemowej (1990–1998) – 57
2.10. Meksykański kryzys peso (1994–1995) – 59
2.11. Azjatycki kryzys finansowy (1997–1998) – 62
2.12. Rosyjski kryzys finansowy (1998) – 63
2.13. Kryzys brazylijski (1998–1999) – 65
2.14. Argentyński kryzys finansowy (1998–2002) – 67
2.15. Bańka internetowa (2000–2003) – 68
2.16. Światowy kryzys finansowy (2007–2009) – 70
2.17. Grecki kryzys finansowy (2009–2018) – 72
2.18. Kryzys strefy euro (2010–2015) – 74
2.19. Kryzys pandemiczny COVID-19 (2020–2022) – 75
2.20. Kryzys energetyczno-inflacyjny (2021–2023) – 78
2.21. Kryzys zadłużeniowy krajów rozwijających się (2022) – 79
2.22. Kryzys gospodarczy w Europie związany z wojną w Ukrainie (2022–2024) – 81
2.23. Kryzys kosztów życia (2021–2025) – 83
2.24. Globalny kryzys gospodarczy (2025) – 86
2.25. Podsumowanie i wnioski – 88

ROZDZIAŁ III – Mechanizmy wpływu kryzysów gospodarczych na rynki kapitałowe na przykładzie Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie – 93
3.1. Ścieżki transmisji kryzysów gospodarczych na wycenę spółek publicznych – 93
3.2. Oddziaływanie kryzysów gospodarczych na sektory rynku kapitałowego – 96
3.2.1. Sektor bankowy – WIG-BANKI – 97
3.2.2. Sektor budownictwa i deweloperski – WIG-BUDOWNICTWO – 98
3.2.3. Sektor nieruchomości – WIG-NIERUCHOMOŚCI – 99
3.2.4. Sektor energetyczny – WIG-ENERGIA – 100
3.2.5. Sektor górniczy – WIG-GÓRNICTWO – 101
3.2.6. Sektor paliwowy – WIG-PALIWA – 102
3.2.7. Sektor motoryzacyjny – WIG-MOTORYZACJA – 103
3.2.8. Sektor chemiczny – WIG-CHEMIA – 103
3.2.9. Sektor spożywczy – WIG-SPOŻYWCZY – 105
3.2.10. Sektor odzieżowy – WIG-ODZIEŻ – 105
3.2.11. Sektor farmaceutyczny – WIG-LEKI – 106
3.2.12. Sektor informatyczny – WIG-INFORMATYKA – 107
3.3. Empiryczne podejście skoncentrowane na GPW – 108
3.3.1. Uzasadnienie empirycznego podejścia skoncentrowanego na GPW – 108
3.3.2. Zakres czasowy i kluczowe wydarzenia kryzysowe istotne dla GPW – 109
3.3.3. Kluczowe założenia do badania empirycznego – 110
3.4. Charakterystyka rynku i podstawowe statystyki opisowe w wyodrębnionych okresach badania – 112
3.5. Płynność polskiego rynku kapitałowego w warunkach kryzysów gospodarczych – 117
3.5.1. Szacowanie efektywnego spreadu bid-ask metodą Corwina-Schultza – 118
3.5.2. Szacowanie efektywnego spreadu bid-ask metodą Rolla – 127
3.5.3. Szacowanie efektywnego spreadu bid-ask metodą Amihuda – 133
3.5.4. Porównanie jakościowe wyników estymacji efektywnego spreadu bid-ask – 136
3.6. Zmienność cen na polskim rynku kapitałowym w warunkach kryzysów gospodarczych – 140
3.6.1. Analiza wskaźników zmienności Parkinsona – 142
3.6.2. Analiza wskaźników zmienności Garmana-Klassa – 148
3.6.3. Porównanie jakościowe wyników estymatorów zmienności – 154
3.6.4. Test istotności statystycznej – 155
3.6.5. Wnioski z analizy zmienności cen na polskim rynku kapitałowym – 158
3.7. Wnioski i implikacje z badań własnych – 159

Załącznik – Dorobek wybranych ekonomistów na temat kryzysów gospodarczych – 163
Bibliografia – 181