Różnicowanie stawek podatku od nieruchomości jest jednym z przejawów ograniczonego władztwa podatkowego i kompetencji gmin w zakresie kształtowania lokalnej polityki opodatkowania nieruchomości. […] Niniejsza analiza oparta została na danych empirycznych obejmujących lata 2018–2025 i uwzględnia wszystkie polskie gminy, w tym miasta na prawach powiatu. Monografia […] dostarcza podstaw do oceny, w jakim stopniu różnicowanie stawek podatku od nieruchomości stanowi narzędzie lokalnej polityki fiskalnej, a w jakim jest efektem uwarunkowań zewnętrznych lub ograniczeń instytucjonalnych.

Spis treści

Wstęp ….. 9

1. Rola podatku od nieruchomości w systemie finansów samorządowych ….. 13
1.1. Teoretyczne podstawy opodatkowania nieruchomości ….. 13
1.1.1. Teoria dóbr publicznych i zasada zdolności do płacenia ….. 13
1.1.2. Teoria federalizmu fiskalnego ….. 15
1.1.3. Teoria wyboru publicznego i racjonalność decydentów ….. 17
1.1.4. Konkurencja względem punktu odniesienia i teoria konkurencji fiskalnej ….. 18
1.1.5. Ekonomiczna analiza prawa: zasada ekwiwalentności i efektywności ….. 20
1.2. Podatek od nieruchomości jako instrument dochodowy JST ….. 22
1.2.1. Miejsce podatku w strukturze dochodów własnych gmin ….. 22
1.2.2. Odporność na cykle koniunkturalne i przewidywalność wpływów ….. 24
1.2.3. Wydajność fiskalna i realna autonomia dochodowa ….. 25
1.2.4. Przykłady międzynarodowe i dobre praktyki ….. 28
1.3. Konstrukcja prawna podatku i możliwości różnicowania ….. 30
1.3.1. Podmiot i przedmiot opodatkowania ….. 30
1.3.2. Podstawa opodatkowania i stawki podatkowe ….. 34
1.3.3. Preferencje podatkowe (ulgi i zwolnienia podatkowe) ….. 37
1.3.4. Warunki oraz tryb płatności ….. 39

2. Polityka podatkowa JST w kontekście obowiązku sprawozdawczego i praktyki orzeczniczej ….. 43
2.1. Polityka fiskalna jednostek samorządu terytorialnego ….. 43
2.1.1. Granice władztwa podatkowego ….. 43
2.1.2. Konkurencja podatkowa horyzontalna i wertykalna ….. 47
2.1.3. Rola podatku od nieruchomości w kształtowaniu samodzielności finansowej JST ….. 52
2.2. Znaczenie obowiązku sprawozdawczego dla samodzielności JST ….. 55
2.2.1. Geneza i zakres obowiązku sprawozdawczego ….. 55
2.2.2. Obowiązek sprawozdawczy jako element nadzoru państwa nad JST ….. 57
2.2.3. Obowiązek sprawozdawczy w kontekście kształtowania stawek szczegółowych ….. 58
2.3. Analiza orzecznictwa w zakresie stawek szczegółowych podatku od nieruchomości ….. 60
2.3.1. Przedmiotowe granice różnicowania stawek podatku ….. 60
2.3.2. Zakres kompetencji oraz kryteria różnicowania i wprowadzania stawek szczegółowych ….. 69
2.3.3. Zakres stosowania stawek szczegółowych podatku od nieruchomości ….. 74

3. Badanie różnicowania stawek podatku od nieruchomości w Polsce w latach 2018–2025 ….. 81
3.1. Źródła danych i założenia metodyczne badania ….. 81
3.2. Analiza ogólnej praktyki samorządowej w zakresie różnicowania stawek ….. 90
3.3. Analiza praktyki samorządowej w zakresie różnicowania stawek podatku od gruntów ….. 98
3.3.1. Grunty sklasyfikowane w symbolu 1.1 ….. 98
3.3.2. Grunty sklasyfikowane w symbolu 1.2 ….. 99
3.3.3. Grunty sklasyfikowane w symbolu 1.3 ….. 100
3.3.4. Grunty sklasyfikowane w symbolu 1.4 ….. 101
3.4. Analiza praktyki samorządowej w zakresie różnicowania stawek podatku od budynków i budowli ….. 102
3.4.1. Budynki sklasyfikowane w symbolu 1.5 ….. 102
3.4.2. Budynki sklasyfikowane w symbolu 1.6 ….. 104
3.4.3. Budynki sklasyfikowane w symbolach 1.7 i 1.8 ….. 106
3.4.4. Budynki sklasyfikowane w symbolu 1.9 ….. 110
3.4.5. Budowle sklasyfikowane w symbolu 1.10 ….. 112
3.5. Podsumowanie ….. 114

Aneks ….. 115
Spis tabel ….. 165
Spis rysunków ….. 169
Bibliografia ….. 171