Informacja

Nowy Głęboka przemiana rewolucyjna Zobacz większe

Marcin Drewicz, Głęboka przemiana rewolucyjna

Nowy produkt

Opracowanie niniejsze, pomimo swych rozmiarów, jest zaledwie przyczynkiem do poznania dziejów tzw. reformy rolnej w Polsce XX wieku. O jego konstrukcji rozstrzyga charakter źródła, na jakim zostało ono oparte. Prezentujemy bowiem PT Czytelnikom egzegezę tekstu stenogramów obrad Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej.

Więcej szczegółów

9788360133552

80,00 zł

Marcin Drewicz 
Głęboka przemiana rewolucyjna

Opracowanie niniejsze, pomimo swych rozmiarów, jest zaledwie przyczynkiem do poznania dziejów tzw. reformy rolnej w Polsce XX wieku. O jego konstrukcji rozstrzyga charakter źródła, na jakim zostało ono oparte. Prezentujemy bowiem PT Czytelnikom egzegezę tekstu stenogramów obrad Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej; przede wszystkim tych prowadzonych nad projektem „Uchwały w przedmiocie zasad reformy rolnej”, w czerwcu i lipcu roku 1919, oraz tych bardzo już krótkich, z lipca roku 1920, dotyczących „Ustawy o wykonaniu reformy rolnej”. Można więc i należy traktować prezentowaną przez nas pracę jako sprawozdanie z obrad sejmowych, które się odbyły 90 lat temu.

Spis treści

Wstęp / 7
II – Tablica miar i walut / 15
III– Nieco o Sejmie Ustawodawczym / 17
IV – Debata ogólna nad reformą rolną / 26
IV/1 – 3 czerwca 1919 roku, wtorek – 44 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 26
Jan Dąbski, wiceprezes PSL „Piast”, sprawozdawca większości Komisji Rolnej – główne argumenty i hasła-zabrać ziemiaństwu, dać chłopom; wieś-miasto-przemysł; emigracja zarobkowa; Kresy Wschodnie; wydajność produkcyjna większej i mniejszej własności rolnej; własność prywatna; lasy; serwituty; nadziały ziemi dla chłopów-żołnierzy; inne kraje – wzorować się na wschodniej części Europy; maksimum posiadania ziemi; wyjątki od maksimum 300 morgów; robotnicy rolni, instytucje parcelacyjne; podsumowanie.
IV/2 – 4 czerwca 1919 roku, środa – 45 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 56
Witold Staniszkis, sekretarz ZSLN, sprawozdawca mniejszości Komisji Rolnej – główne argumenty i hasła-reforma ewolucyjna; wieś-miasto-przemysł; emigracja zarobkowa; Kresy Wschodnie; wydajność produkcyjna większej i mniejszej własności rolnej; lasy; serwituty, komasacja gruntów; nadziały ziemi dla chłopów-żołnierzy; inne kraje; maksimum posiadania ziemi; robotnicy rolni; oferta ziemian; podsumowanie.
Norbert Barlicki, przewodniczący klubu PPS – główne argumenty i hasła-przeciw własności prywatnej; wydajność produkcyjna większej i mniejszej własności rolnej, koszty reformy, brak ziemi, robotnicy rolni; państwo; emigracja zarobkowa; Kresy Wschodnie; podsumowanie.
IV/3 – 5 czerwca 1919 roku, czwartek – 46 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 89
Stanisław Janicki, Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych – Polska a kraje sąsiednie; Rosja i Ukraina; Rumunia; Czechosłowacja; Niemcy; niemieckie reformy w okupowanej Kurlandii; niemieckie zamiary wobec okupowanego Królestwa Kongresowego; ograniczona rola państwa, inne ograniczenia zmian agrarnych; różnice pomiędzy trzema zaborami; lasy; co i jak należy zrobić; obrona ziemiaństwa; podsumowanie
Ks. Józef Teodorowicz, arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego – katolicka nauka o własności; w odpowiedzi socjalistom i ludowcom; klasy posiadające, Poznaniacy; przykład Niemiec; zagrożenia wynikające z projektu ludowców; zniewolenie przez biurokrację, przekupni urzędnicy; dobra kościelne; przykład z regionu siedleckiego, materialne niedostatki kleru, kwestia wiecowej agitacji; podsumowanie
Błażej Stolarski, prezes PSL „Wyzwolenie” – główne argumenty i hasła-zaprzeczyć prawicy; chłopska lewica „wierna wierze”, ale przeciwna własności kościelnej; „ziemia jest Ojczyzny naszej”; przymusowe wywłaszczenie ziemiaństwa; gospodarstwo indywidualne a kolektywne; wykształcony rolnik; ziemia dla reemigrantów i żołnierzy, koloniści niemieccy w Polsce; podsumowanie
IV/4 – 6 czerwca 1919 roku, piątek – 47 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 136
Wincenty Witos, prezes PSL „Piast”, przewodniczący Komisji Rolnej – główne argumenty i hasła-ziemiaństwo jest najgorsze; fatalistyczna wizja dziejów Polski; „sprawiedliwość dziejowa”; lud, naród, dwór; dobra kościelne; wątek byłego zaboru pruskiego, wyprzedawanie ziemi cudzoziemcom; podsumowanie
Zygmunt Dreszer, poseł PPS – główne argumenty i hasła-władza dla socjalistów; socjalistyczna gospodarka rolna; ziemiaństwo, ludowcy, narodowa demokracja, przyszły rząd socjalistyczny; zarys bieżącego stanu gospodarki; w nawiązaniu do przemowy abp Teodorowicza; podsumowanie.
Ignacy Góralski, poseł ZSLN
IV/5 – 12 czerwca 1919 roku, czwartek – 48 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 176
Wacław Wojtulanis, poseł NZR – główne argumenty i hasła-w interesie ludności nierolniczej; reforma zintegrowana; trzy zabory; podsumowanie.
IV/6 – 13 czerwca 1919 roku, piątek – 49 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 187
Szczepan Piechota, poseł PZL.
Jan Stapiński, prezes PSL-Lewicy – główne argumenty i hasła-precz z ziemiaństwem; szczęśliwa Galicja; przemysł i organizacje rolnicze w Galicji; Bank Parcelacyjny we Lwowie; polska ziemia w obcych rękach; polskie rolnictwo; grunty kościelne, rola duchowieństwa w gospodarce rolnej; zasady reformy rolnej; inne kraje-„naśladujmy Bułgarię”; podsumowanie.
Stanisław Chaniewski, poseł KPK – główne argumenty i hasła – chronić własność; obrona własności prywatnej; nie potrzeba reformy rolnej; zagrożenie aprowizacji kraju, obciążenie finansów państwa; chłopi a projektowana przez ludowców reforma rolna; prawidłowa reforma rolna, kolonizacja Kresów Wschodnich; przeciwko socjalistom i ludowcom; trzy zabory; obrona ziemiaństwa; podsumowanie.
Ksiądz Józef Kurzawski, Wielkopolanin, poseł ZSLN – główne argumenty i hasła-były zabór pruski nie potrzebuje reformy rolnej; projekt ludowców a rolnictwo byłego zaboru pruskiego; zagrożenie polskiego władania ziemią, opinia mieszkańców obszarów plebiscytowych; wielka i mała własność rolna, ziemianie i ich pracownicy, mechanizacja gospodarstw, przemysł rolno-spożywczy; przeciw wywłaszczeniu, parcelacja, kolonizacja; obrona szlachty; były zabór pruski a pozostałe zabory; przeciwko prof. Bujakowi; obrona dóbr kościelnych; lasy; odezwa stowarzyszeń wielkopolskich z 27 maja 1919 r.; podsumowanie.
IV/7 – 14 czerwca 1919 roku, sobota – 50 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 241
Juliusz Poniatowski, wiceprezes PSL „Wyzwolenie” – główne hasła i argumenty-zaprzeczyć prawicy; walki o niepodległość a sprawa chłopska, ataki przeciwko polskiej szlachcie; przemysł polski, emigracja zarobkowa, stosunki gospodarcze z zagranicą; były zabór pruski, atak na ks. Józefa Kurzawskiego; nowe gospodarstwa chłopskie, „godne życie”; Kresy Wschodnie; przeciwko działaczom PPS, przeciwko bogatemu włościaństwu; przeciwko szlachcie i ziemiaństwu; wielkie i małe gospodarstwa rolne, instytucje parcelacyjne, przeciwko autorom opracowań z dziedziny rolnictwa; sfinansowanie reformy rolnej; podsumowanie.
Józef Kowalczuk, wiceprezes PSL „Piast” na obszar b. Kongresówki – główne hasła i argumenty-powtórzenie stanowiska ludowców; życie folwarczne (doświadczenia z b. zaboru rosyjskiego); nieprawdziwe statystyki; odbudowa sieci parafialnej na Podlasiu a projekty reformy rolnej; groźba rewolucji-przykład ukraiński; absolwenci szkół rolniczych, komasacja, serwituty; majątki uprzemysłowione i o wysokiej kulturze, wydajność gospodarstw; inne hasła, postulaty, stwierdzenia; podsumowanie.
Arcybiskup Józef Teodorowicz – sprostowanie.
IV/8 – 16 czerwca 1919 roku, poniedziałek – 51 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 289
Ksiądz Józef Kurzawski – sprostowanie. 
Stanisław Grabski, wiceprezes ZSLN – główne argumenty i hasła-budowa klasy średniej; spolszczenie miast i przemysłu, Poznańskie, Kresy Wschodnie; przeciwko interpretacji historii zaprezentowanej przez Wincentego Witosa, za solidaryzmem społecznym; przeciwko jednolitemu maksimum posiadania ziemi, w obronie folwarków; maksimum posiadania a roczny kontyngent ziemi przeznaczonej na przymusowe wywłaszczenie; podsumowanie.
Ignacy Daszyński, przywódca PPS – główne hasła i argumenty-„popis przed galerią”; przeciw własności prywatnej, zarzuty wobec Wincentego Witosa, że jest sprzymierzeńcem narodowych demokratów; pochwała etatyzmu, upaństwowienie lasów; analogie do rewolucji francuskiej; atak na Kościół i jego własność ziemską; pogarda dla ludzi nauki, ataki przeciwko przedmówcom z prawicy i przeciwko ziemiaństwu; chłop polski (i niemiecki); determinizm dziejowy, zagadnienia gospodarcze, rewolucja; podsumowanie.
Antoni Piekarski, poseł frakcji NZR – główne hasła i argumenty-demagogia przeciwko prawicy; nędza ludu, wady ziemiaństwa i prawicy; przeciwko Kościołowi Katolickiemu i kościelnej własności ziemskiej, przeciwko ugrupowaniom politycznym odwołującym się do katolicyzmu; podsumowanie.
Ksiądz Stanisław Dziennicki, poseł PZL – główne argumenty i hasła-demaskowanie zabiegów lewicy i przestrzeganie działaczy „Piasta”; reforma rolna jako narzędzie w rękach socjalistów; cztery odmiany „systemu prywatnej własności”, rola polityczna narodowej i chrześcijańskiej demokracji; potrzeba reformy rolnej w Polsce, przeszłość kraju; zagrożenia wynikające z gwałtownej reformy rolnej; projekty prawicy przeciwko projektom ludowców; podsumowanie.
IV/9 – 17 czerwca 1919 roku, wtorek – 52 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 335
Juliusz Poniatowski, wiceprezes PSL „Wyzwolenie” –sprostowanie przeciwko ks. Józefowi Kurzawskiemu.
Henryk Koliszer, poseł KPK – główne argumenty i hasła-samowystarczalność gospodarcza a niepodległość; autarkia; żywność jako atut w międzynarodowej polityce i handlu; przeciwko politykom socjalistycznym i ludowcowym, pojęcie własności i sprawiedliwości wśród ludu; nie niszczyć postępu w rolnictwie, sprawa lasów, chłop polski a niemiecki; krytyka rządu, krytyka ustroju politycznego; podsumowanie.
Franciszek Wójcik, poseł PSL-Lewicy – główne hasła i argumenty-agraryzm i antyklerykalizm
Izaak Grünbaum, poseł Klubu Narodowo-Żydowskiego – poparcie dla ludowcowej reformy rolnej.
Samuel Hirszhorn, poseł Żydowskiego Stronnictwa Ludowego – poparcie dla ludowcowej reformy rolnej.
Julian Szymborski, bezpartyjny, później poseł ZSLN
Jan Smoła, poseł PSL „Wyzwolenie” – główne hasła i argumenty-chłopi i ludowcy są dobrzy, ziemianie i prawica są źli; kultura ludowa a ludowcowa reforma rolna; dobra kościelne; niepewność co do wyniku głosowania nad projektem reformy rolnej; elementy programu ludowców; podsumowanie.
Konstanty Kowalewski, poseł ZSLN – główne argumenty i hasła-„nie z pianą na ustach”; w aprowizacji kraju powinni wziąć udział wszyscy rolnicy, żywność nie może być droga; podsumowanie.
IV/10 – 18 czerwca 1919 roku, środa – 53 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 369
Antoni Matakiewicz, przywódca Polskiego Stronnictwa Katolicko-Ludowego – poparcie dla reformy ludowcowej, acz z pewnymi zastrzeżeniami.
Jozafat Błyskosz, bezpartyjny, później poseł PSL „Piast” – kolejna powtórka z historii, radykalna reforma rolna.
V – Debata szczegółowa nad reformą rolną / 377
V/1 – 24 czerwca 1919 roku, wtorek – 54 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 377
Punkt 1 projektu większości Komisji Rolnej (rodzaj gospodarstw) – Norbert Barlicki, PPS; Józef Biliński, ZSLN; Romuald Wasilewski, PSL „Wyzwolenie”; Josef Spieckermann, mniejszość niemiecka; Antoni Harasz, ZSLN; Józef Kowalczuk, PSL „Piast”; Andrzej Średniawski, PSL „Piast”.
Punkt 2 projektu większości Komisji Rolnej (uprawnieni do posiadania ziemi) – ks. Paweł Pośpiech, ZSLN; Marian Malinowski, PPS; Ignacy Kamiński, ZSLN; Jan Duro, PSL „Wyzwolenie”; Jan Smoła, PSL „Wyzwolenie”; Antoni Szmigiel, PSL „Piast”; Jan Łakota, PZL; Józef Walisiak, PZL; Teofil Wojda, PZL; ks. Paweł Pośpiech, ZSLN; Antoni Gałka, PSL „Piast”.
Punkt 3 projektu większości Komisji Rolnej (państwowy zapas ziemi) – Julian Szymborski, ZSLN.
V/2 – 25 czerwca 1919 roku, środa – 55 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 392
Punkt 4d-e projektu większości Komisji Rolnej (dobra kościelne i poduchowne) – ks. Kazimierz Sobolewski, ZSLN.
V/3 – 26 czerwca 1919 roku, czwartek – 56 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 395
Punkt 4d-e projektu większości Komisji Rolnej (dobra kościelne i poduchowne), ciąg dalszy – ks. Kazimierz Kotula, PSL „Piast”; Julian Mąkolski, PZL; Jan Smoła, PSL „Wyzwolenie”; Bronisław Dembiński, KPK; Tomasz Dąbal, PSL-Lewica; Mikołaj Wojtan, ZSLN; ks. Eugeniusz Okoń, PSL „Wyzwolenie”; Wincenty Witos, PSL „Piast”; ks. Marceli Nowakowski, ZSLN; Kazimierz Czapiński, PPS.
Punkt 5 projektu większości Komisji Rolnej (ogródki robotnicze) – Jan Małupa, PSL „Wyzwolenie”.
Punkt 6 oraz część punktu 4g projektu większości Komisji Rolnej (maksimum posiadania ziemi) – Jan Smoła, PSL „Wyzwolenie”.
V/4 – 28 czerwca 1919 roku, sobota – 58 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 413
Ponownie punkt 5 projektu większości Komisji Rolnej (ogródki robotnicze) – Zenon Lewandowski, NChKR; Ludwik Gdyk z ZSLN.
Ponownie punkt 6 oraz część punktu 4g projektu większości Komisji Rolnej (maksimum posiadania ziemi) – Seweryn Światopełk-Czetwertyński, ZSLN; Ignacy Daszyński, PPS; Antoni Szmigiel, PSL „Piast”; Dawid Abrahamowicz, KPK; Szczepan Sawicki, ZSLN; Tomasz Dąbal, PSL-Lewica; Nikodem Hryckiewicz, ZSLN; Henryk Radziszewski, ZSLN; Marcin Przewrocki, PSL „Piast”.
V/5 – 1 lipca 1919 roku, wtorek – 60 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 435
Ciąg dalszy debaty nt. punktu 6 oraz części punktu 4g projektu większości Komisji Rolnej (maksimum posiadania ziemi) – Juliusz Poniatowski, PSL „Wyzwolenie”; ks. Kazimierz Lutosławski, ZSLN; Adam Krężel, PSL „Piast”.
Punkt 7 projektu większości Komisji Rolnej (upaństwowienie lasów) – Ignacy Daszyński, PPS; Józef Bednarczyk, PSL „Piast”; Teofil Kurczak, PSL „Wyzwolenie”; Władysław Brzosko, ZSLN; Edward Dubanowicz, ZSLN; Stanisław Chaniewski, KPK; Jan Smoła, PSL „Wyzwolenie”; Seweryn Światopełk-Czetwertyński, ZSLN (sprostowanie); ks. Kazimierz Lutosławski, ZSLN (sprostowanie).
Punkt 8 projektu większości Komisji Rolnej (wartość ziemi) – Zygmunt Dreszer, PPS; Błażej Krzywkowski, ZSLN. 
Punkt 9 projektu większości Komisji Rolnej (gospodarstwa chronione przed przymusowym wykupem) – ks. Szczęsny Starkiewicz, PZL; Władysław Skup, ZSLN; Witold Staniszkis, ZSLN; Romuald Wasilewski, PSL „Wyzwolenie”.
Punkt 10 projektu większości Komisji Rolnej (uprawnieni do otrzymania ziemi) – Kazimierz Wojtaszek, PSL „Wyzwolenie”; Józef Orzechowski, ZSLN; Juliusz Poniatowski, PSL „Wyzwolenie”; Józef Walisiak, PZL; Walery Kurach, PSL „Wyzwolenie”; Zygmunt Dreszer, PPS; Ludwik Rolla, ZSLN.
V/6 – 2 lipca 1919 roku, środa – 61 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 470
Punkty 11 i 12 projektu większości Komisji Rolnej (gospodarstwa państwowe, sposób nabywania ziemi przez chłopów) – Zygmunt Klemensiewicz, PPS; Józef Kotas, ZSLN; Błażej Stolarski, PSL „Wyzwolenie”.
Punkt 13 projektu większości Komisji Rolnej (ustawy towarzyszące reformie rolnej) – Franciszek Krempa, PSL-Lewica; Jan Łakota, PZL; Witold Staniszkis, ZSLN; Walenty Toczek, PSL „Piast”.
Punkt 14 projektu większości Komisji Rolnej (robotnicy rolni) – Marian Malinowski, PPS.
Punkt 15 projektu większości Komisji Rolnej (Główny Urząd Ziemski, Państwowy Bank Rolny) – Norbert Barlicki, PPS; Juliusz Trzciński, Nar. Str. Lud.; Juliusz Poniatowski, PSL „Wyzwolenie”.
Punkt 16, dopisany do projektu większości Komisji Rolnej (sankcje dla osób samowolnie zajmujących cudzą ziemię) – Edmund Bigoński, NChKR.
V/7 – 3 lipca 1919 roku, czwartek – 62 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 486
Podsumowanie debaty rolnej – Stanisław Janicki, Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych; Norbert Barlicki, PPS; Witold Staniszkis, ZSLN; Jan Smoła, PSL „Wyzwolenie”.
V/8 – 4 lipca 1919 roku, piątek – 63 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 508
Podsumowanie debaty rolnej, ciąg dalszy – Jan Dąbski, PSL „Piast”; Błażej Stolarski, PSL „Wyzwolenie”; ponownie Jan Dąbski, PSL „Piast”; Witold Staniszkis, ZSLN.
VI – Głosowania / 517
VI/1 / – 4 lipca 1919 roku, piątek – ustalenie treści punktów 1-5 uchwały rolnej – 63 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 517
VI/2 / – 4 lipca 1919 roku, piątek – rozpoczęcie walki o wymiar „maksimum posiadania ziemi”, czyli o treść punktu 6 uchwały rolnej – 63 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 521
VI/3 – 7 lipca 1919 roku, poniedziałek – 64 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 527
Wystąpienia poselskie – ciąg dalszy walki o wymiar „maksimum posiadania ziemi”, inne tematy – Jan Dąbski, PSL „Piast”; wniosek Stanisława Chaniewskiego, KPK; Ignacy Daszyński, PPS – o dobrach duchownych; Józef Zmitrowicz, Nar. Zjed. Lud.; Stanisław Chaniewski, KPK; ks. Stanisław Adamski, NChKR; Jan Kanty Federowicz, KPK – o gruntach miejskich; Jan Smoła, PSL „Wyzwolenie”; Antoni Szmigiel, PSL „Piast” – rewizja własności gruntów dworskich; Witold Staniszkis, ZSLN; Jan Dąbski, PSL „Piast”; Julian Wróblewski, ZSLN.
Ciąg dalszy walki o wymiar „maksimum posiadania ziemi”, posłowie ludowcowi opuszczają salę sejmową.
VI/4 – 8 lipca 1919 roku, wtorek – 65 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 541
Ciąg dalszy walki o wymiar „maksimum posiadania ziemi”; ustalenie treści punktów 7-16 uchwały rolnej, przyjęcie rezolucji w sprawie rolnej.
VI/5 – 10 lipca 1919 roku, czwartek – 67 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego / 552
Ciąg dalszy walki o wymiar „maksimum posiadania ziemi” – wystąpienia poselskie – ks. Stanisław Adamski, prezes NChKR, sprawozdawca nowej większości Komisji Rolnej; Jan Dąbski, wiceprezes PSL „Piast”, sprawozdawca nowej mniejszości Komisji Rolnej; Witold Staniszkis, ZSLN; ponownie Jan Dąbski; Juliusz Poniatowski, PSL „Wyzwolenie”.
Ustalenie wymiaru „maksimum posiadania ziemi” i uzupełnienie treści uchwały rolnej.
VII – Kto i jak głosował ? / 567
VII/1 – Lewica / 571
VII/2 – Prawica / 581
VII/3 – Wpływ nieobecności lub wotowania przeciwko własnemu klubowi na wynik głosowań imiennych / 595
VII/4 – Nieco o regionalnych aspektach głosowania nad reformą rolną / 602
VIII – Zestawienie treści dokumentów sejmowych z roku 1919 / 608
IX – Uchwalenie prawa o reformie rolnej w Odrodzonej Polsce / 617
IX/1 – 15 lipca 1920 roku, czwartek – 164 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego; „Ustawa o wykonaniu reformy rolnej” / 617
Władysław Kiernik, wiceprezes PSL „Piast”, sprawozdawca Komisji Rolnej oraz Juliusz Poniatowski, wiceprezes PSL „Wyzwolenie”.
IX/2 – 16 lipca 1920 roku, piątek – 165 posiedzenie Sejmu Ustawodawczego; „Ustawa o tymczasowych środkach dla sfinansowania reformy rolnej” / 628
Juliusz Trzciński, Nar. Zjed. Lud., sprawozdawca Komisji Rolnej
X – Zestawienie treści dokumentów sejmowych z roku 1920 / 632
XI – Zakończenie / 646
XII – Aneks / 653
XII/1 – Zmiana układu sił w Sejmie Ustawodawczym w trakcie debaty rolnej / 653
XII/2 – Biogramy uczestników debaty rolnej i autorów zgłaszanych wniosków / 667
XII/3 – Dalsze losy uczestników debaty rolnej / 706
XII/4 – Wybrane dokumenty / 713

ROK 1919
Projekt zasad reformy rolnej ministra Stanisława Janickiego z dn. 27 marca 1919 r.(druk sejmowy nr 526/1919) / 713
Sprawozdanie i projekt Komisji Rolnej SU z dn. 22 maja 1919 r. (druk sejmowy nr 530/1919) / 721
Uchwała SU w przedmiocie zasad reformy rolnej z dn. 10 lipca 1919 r.(Dzien. Urz. Min. Rol. i Dóbr Państw. 1919, nr 13, poz. 1) / 733

ROK 1920
Wniosek nagły ludowców z dn. 7 czerwca 1920 r. (druk sejmowynr 1869/1920) / 739
Uzasadnienie do projektu ustawy zgłoszonego przez GUZ w dniu 30 czerwca 1920 r.(druk sejmowy nr 1912/1920) / 740
Sprawozdanie Komisji Rolnej z dn. 12 lipca 1920 r. (druk sejmowy nr 2009/1920) / 742
Ustawa o wykonaniu reformy rolnej z dn. 15 lipca 1920 r. (Dz.U. RP 1920, nr 70, poz. 462) / 745

Brak recenzji klientów w tej chwili.

Napisz recenzję

Marcin Drewicz, Głęboka przemiana rewolucyjna

Marcin Drewicz, Głęboka przemiana rewolucyjna

Opracowanie niniejsze, pomimo swych rozmiarów, jest zaledwie przyczynkiem do poznania dziejów tzw. reformy rolnej w Polsce XX wieku. O jego konstrukcji rozstrzyga charakter źródła, na jakim zostało ono oparte. Prezentujemy bowiem PT Czytelnikom egzegezę tekstu stenogramów obrad Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej.